Ötekini canavarlaştırmak: Mary Shelley'nin Frankenstein Ya Da Modern Prometheus'ında ve Jeanette Winterson'ın Fran-kiss-stein: Bir Aşk Hikayesi'nde canavarlık

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İNGİLİZ DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: HAYAL ŞAHİN

Danışman: AYTÜL ÖZÜM

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, iki bilim kurgu romanı, Mary Shelley'nin Gotik klasiği Frankenstein, Ya Da Modern Prometheus (1818) ve Jeanette Winterson'ın teknolojide yeni bir çağın kapısını aralayan Fran-kiss-stein: Bir Aşk Hikayesi (2019) romanı Jeffrey Jerome Cohen'in canavar teorisi üzerinden incelenmektedir. Bu teori, canavarlara ve canavarlaştırılan varlıklara duyulan korkunun, topluma sirayet etmiş bazı köklü kaygıları temsil ettiğini öne sürmektedir. Bilim kurgu gerçek, olası veya tamamen hayali bir bilimsel gelişmenin bireyler ve toplumlar üzerindeki etkilerini gözler önüne sermekte ve fütüristik kavramları, hayal etmesi zor gelişmeleri ve uzaylılar, vampirler, zombiler ve canavarlar gibi insan olmayan varlıkları konu etmektedir. Tüm bu fantastik unsurlar, farklı bir açıdan bakıldığında mevcut toplumun iç dinamiklerini yansıtan semboller olarak da yorumlanabilir. Canavarlık toplumlarda Ötekini temsil eden bir simge olarak ele alındığında, Shelley'nin korkunç görünümüyle nam salan modern canavarı ve Winterson'ın yapay zekâ ve tam beyin öykünmesi gibi bedensizlik kavramı üzerinden yansıtılan insan sonrası canavarları, salt teknolojik gelişmelerden kaynaklanan kaygılar olarak ele alınmak yerine, toplumda var olan Öteki korkusu bağlamında irdelenebilir. Romanlarda öne çıkan canavarların yanı sıra ötekileştirilen, yabancılaştırılan, canavarlaştırılan diğer bireyler de cinsiyet, ırk, etnik köken, cinsiyet kimliği ve bedensizlik meseleleri üzerinden çözümlenebilir. Çalışmada, toplumdaki her türlü ötekileştirmeyi besleyen en büyük etkenlerden birinin, çeşitliliği ve çok sesliliği engelleyen ikili düşünceye dayalı geleneksel söylemler olduğu vurgulanmaktadır. Bu iki roman göstermektedir ki on dokuzuncu ve yirmi birinci yüzyılların Ötekileri bir dereceye kadar farklılık gösterse de mağdurların toplumdan dışlanması ve kadın sesinin, çeşitliliğin, uyumsuzluğun ve hibritliğin baskılanması meseleleri hâlâ benzeşmektedir. Bu doğrultuda Cohen'in canavar teorisi merceğinden Shelley'nin Frankenstein'ı ile Winterson'un Frank-kiss-stein'ına odaklanan bu karşılaştırmalı çalışma, hangi çağda olursa olsun bir toplumun yarattığı canavarların toplumun korkularını, arzularını, önyargılarını ve sınırlarını okumada hâlâ önemli olduğunu çünkü Ötekilerin onlara çizilen kültürel sınırları ihlal etmeleri durumunda toplumda her daim canavar olarak etiketlendiklerini savunmaktadır.