Kentli veganların damgalanma deneyimleri: Ankara ve İstanbul örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İLETİŞİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYÇA SELİN AKYOL

Danışman: ŞENGÜL İNCE

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma, Ankara ve İstanbul'da yaşayan kentli vegan bireylerin gündelik yaşamlarında karşılaştıkları damgalanma deneyimlerini, bu süreçlerin nasıl işlediğini ve bireylerin bunlarla nasıl başa çıktıklarını incelemeyi amaçlamaktadır Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmada, kartopu örnekleme tekniğiyle ulaşılan 20-48 yaş aralığındaki 15 vegan bireyle (11 kadın, 4 erkek) yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler betimsel ile tematik analizle çözümlenmiştir Araştırma bulgularına göre katılımcılar veganlığı hayvan sömürüsünü reddeden etik, politik ve bütüncül bir yaşam tarzı olarak tanımlamaktadır Görsel medyanın etkisi, türcülük sorgulaması, ekolojik/sistemsel eleştiriler ve aidiyet arayışı, bireylerin veganlığa geçişindeki temel motivasyonlar olarak öne çıkmaktadır. Ancak bu norm dışı tercih; aile ortamında, arkadaş çevrelerinde ve kamusal alanlarda (restoranlar, iş yerleri, davetler) dışlanma ve damgalanma pratiklerini beraberinde getirmektedir. Toplumda veganlar sıklıkla "sağlıksız", "zayıf", "marjinal", "agresif" veya gelenek/inanç karşıtı olarak etiketlenmekte; vegan erkeklerin cinsiyet kimlikleri üzerinden hegemonik erkeklik normlarıyla sorgulandığı görülmektedir. Medya ve mizah yoluyla da yeniden üretilen bu önyargılar, vegan bireyleri sürekli bir açıklama yorgunluğu ve savunma hâlinde bırakmaktadır. Bu damgalama ve ayrımcılık süreçleriyle başa çıkmak için vegan bireyler; seçici iletişim kurma, sessiz kalma, restoranlarda alerji bahanesine sığınma ve saygı göstermeyen kişilerle ilişkileri kesme gibi taktikler geliştirmektedir. Hukuki ve kurumsal güvencesizlik hisseden katılımcılar için en güçlü baş etme mekanizması ise, benzer etik değerleri paylaşan vegan toplulukları ve dayanışma ağları içinde yer almaktır.