Çocuklarda depresyon ile ebeveyn stres zihniyeti ilişkisi: Bir aracılık testi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELEN DEMİRTAŞ ZORBAZ
Danışman: ZEYNEP ÇETİN
Özet:Çalışmanın amacı, ilkokul döneminde çocuğu bulunan ebeveynlerin algılanan stres düzeyleri, ebeveyn stresleri, stres zihniyetleri ve çocuklarının depresyon düzeyleri arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırma kapsamında ilkokul döneminde çocuğu bulunan 270 ebeveynden veri toplanmıştır. Çocukların depresyon düzeylerinin ölçümünde Duygu Durum Anketi Ebeveyn Formu; ebeveynlerin stres düzeylerinin ölçümünde Anne-Baba Stres Ölçeği ve Algılanan Stres Ölçeği Kısa Form; stres zihniyetlerinin değerlendirilmesinde ise Stres Zihniyeti Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde sosyodemografik değişkenlere göre farklılıkları belirlemek amacıyla fark analizlerinden, değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla yol analizinden yararlanılmıştır. Araştırma bulgularına göre ebeveynlerin genel stres düzeyleri, stres zayıflatır ve stres güçlendirir zihniyetleri ile çocuk depresyonu puanları ebeveyn cinsiyetine göre farklılaşmazken, annelerin ebeveyn stresi düzeyleri babalardan anlamlı düzeyde daha yüksektir. Ebeveynlerin çalışma ve eğitim durumlarına göre stres düzeyleri, stres zihniyetleri, ebeveyn stresi ve çocuk depresyonu puanlarında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Çalışan ebeveynlerin stres güçlendirir zihniyet puanları çalışmayan ebeveynlerden daha yüksek bulunmuştur. Psikolojik destek alan ebeveynlerin genel stres düzeyleri almayanlara göre daha yüksekken, ebeveyn stresi, stres zihniyetleri ve çocuk depresyonu psikolojik destek alma durumuna göre farklılaşmamıştır. Çocuğun cinsiyeti ve sınıf düzeyine göre ebeveynlerin stres, stres zihniyeti, ebeveyn stresi ve çocuk depresyonu puanlarında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler incelendiğinde algılanan stres ile ebeveyn stresi arasında doğrudan bir ilişki olduğu, algılanan stres ile stres zihniyeti arasında ise anlamlı bir ilişki bulunmadığı görülmüştür. Ebeveyn stresi ile çocuk depresyonu arasında doğrudan ilişki bulunurken, stres zihniyetleri ile çocuk depresyonu arasında doğrudan bir ilişki saptanmamıştır. Ayrıca stres zihniyetlerinin ebeveyn stresi ile çocuk depresyonu arasındaki ilişkide aracı rol üstlenmediği, buna karşılık algılanan stres ile çocuk depresyonu arasındaki ilişkide ebeveyn stresinin kısmi aracı rol oynadığı belirlenmiştir.