Multipl skleroz hastalarında ikili görev performansının düşme riskini öngörme yeteneğinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, NÖROLOJİK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELİN GÜRŞAHBAZ
Danışman: FATMA AYVAT
Özet:Bu çalışma, Multipl Skleroz hastalarında üst ve alt ekstremitedeki ikili görev becerilerinin düşme riskini öngörme yeteneğinin hasta bakış açısıyla birlikte kapsamlı olarak değerlendirilmesi amacıyla planlandı. Çalışmaya yaş ortalaması 47,43 ± 11,05 yıl olan 49 MS hastası dahil edildi. Hastaların EDSS medyan değeri 2,50 (1-6) olarak belirlendi. Bireylerin demografik bilgileri kaydedildikten sonra, tekli görev değerlendirmesinde alt ekstremite fonksiyonları için Zamanlı Kalk ve Yürü Testi (ZKYT) ve 10 Metre Yürüme Testi (10MYT); üst ekstremite fonksiyonları için 9 Delikli Peg Testi (9DPT) kullanıldı. İkili görevlerde motor ek görev olarak bardak taşıma, bilişsel ek görev olarak fonetik ve anlamsal kelime üretimi ile seri 3 ve seri 7 çıkarma görevleri kullanıldı. Düşme korkusu Uluslararası Düşme Etkinlik Ölçeği (UDEÖ) ve algılanan ikili görev zorlukları Günlük Yaşamda İkili Görev Zorluklarının Etkisi Anketi (GYİGZEA) ile değerlendirildi. Düşmeler 3 ay boyunca düşme günlüğü ile ileriye dönük olarak kaydedildi. Çalışmanın sonucunda; ZKYT+motor (AUC:0,639; Duyarlılık:%60,86; Özgüllük:%75; Kesme değeri:11,19), ZKYT+fonetik (AUC:0,606; Duyarlılık:%66,66; Özgüllük:%60; Kesme değeri:12,12) ZKYT+anlamsal (AUC:0,62; Duyarlılık:%66,66; Özgüllük:%64; Kesme değeri:12,33), 10MYT+fonetik (AUC:0,605; Duyarlılık:%66,66; Özgüllük:%56; Kesme değeri:11,40), 10MYT+seri 3 (AUC:0,613; Duyarlılık:%73,91; Özgüllük:%60; Kesme değeri:11,75) 10MYT+seri 7 (AUC:0,608; Duyarlılık:%69,56; Özgüllük:%60; Kesme değeri:12,17), 9DPT+fonetik (dominant ekstremite AUC:0,608; Duyarlılık:%65,21; Özgüllük:%60; Kesme değeri:34,89; non-dominant ekstremite AUC:0,604; Duyarlılık:%43,47; Özgüllük:%88; Kesme değeri:48,82) 9DPT+anlamsal (dominant ekstremite AUC:0,620; Duyarlılık:%56,52; Özgüllük:%80; Kesme değeri:39,46, non-dominant ekstremite AUC:0,613; Duyarlılık:%73,91; Özgüllük:%56; Kesme değeri:34,73) 9DPT+seri 7 (dominant ekstremite AUC:0,630; Duyarlılık:%72,72; Özgüllük:%56; Kesme değeri:39,01, non-dominant ekstremite AUC:0,629; Duyarlılık:%63,63; Özgüllük:%72; Kesme değeri:50,4) ikili görevlerinin ve GYİGZEA (AUC:0,621; Duyarlılık:%58,33; Özgüllük:%68; Kesme değeri:23) ile UDEÖ (AUC:0,654; Duyarlılık:%79,16; Özgüllük:%56; Kesme değeri:24) ölçeklerinin düşme riskini öngörmede orta düzey ayırt ediciliğe sahip olduğu belirlendi. Tekli ve ikili görev koşulları karşılaştırıldığında, mobiliteyi değerlendiren ZKYT ve 10MYT testlerinin her iki koşulda da düşme riskini ayırt edebildiği; buna karşın üst ekstremiteyi değerlendiren 9DPT'nin tekli görev koşulunda düşme riskini ayırt edemediği, yalnızca ikili görev koşulunda ayırt edebildiği gösterildi. Araştırmamızın sonuçları, MS hastalarında performans temelli yürüme ve üst ekstremite fonksiyonu ikili görev değerlendirmelerinin ve düşme korkusu ile ikili görev zorluklarını değerlendiren öz bildirim ölçeklerinin düşme riskini öngörme açısından anlamlı bir potansiyele sahip olduğunu göstermektedir.