Uçuş manevra kalitesinin algoritmik yaklaşımlarla değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: OZAN EGE CAMCI

Danışman: MEHMET ÖNDER EFE

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Uçuş testleri, hava aracı geliştirme sürecinin kritik ve yüksek kaynak gerektiren bir aşamasıdır ve bu süreçte manevra kalitesinin sertifikasyon gerekliliklerine uygunluğunun gösterilmesi gerekir. Mevcut uçuş testi uygulamalarında manevralar, icra sonrasında eşik tabanlı kontroller, zaman verilerinin görsel incelenmesi veya nitel yargılarla değerlendirilmektedir. Güvenlik ve operasyonel verimlilik açısından gerekli olmakla birlikte, bu değerlendirmeler tutarsızlığa açıktır ve manevraların hatalı değerlendirilmesine yol açabilmektedir. Bu sınırlamalar, gerçek uçuş testi iş akışlarında nesnel, otomatik ve tekrarlanabilir manevra kalite değerlendirme yöntemlerine duyulan ihtiyacı ortaya koymaktadır. Durağan manevralar için kalite değerlendirmesi, dağılım tabanlı bir problem olarak ele alınmıştır. Bu kapsamda, durağanlık kavramıyla tutarlılık, yorumlanabilir kabul eşikleri ve farklı sayısal ölçeklere sahip parametreler arasında içsel normalizasyon olmak üzere üç temel gereksinimi sağlayan, Redundant Cross-Entropy (RCE) adlı bilgi kuramsal bir ölçüt tanıtılmaktadır. Geçiş manevraları için kalite değerlendirmesi ise, manevra sürelerindeki doğal değişkenliği yansıtacak şekilde, değişken uzunluklu çok değişkenli zaman serisi sınıflandırma problemi olarak formüle edilmiştir. Tam evrişimli bir sinir ağı mimarisi benimsenmiş ve batch tabanlı eğitim sırasında dolgu (padding) kaynaklı katkıları dışlamak amacıyla maskeleme yaklaşımıyla genişletilmiştir. Ayrıca, zamansal değişkenliğe karşı dayanıklılığı artırmak için süre temelli veri artırımı uygulanmıştır. Önerilen çerçeve, sentetik veriler ve gerçek rotorcraft uçuş testi kayıtları kullanılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, yaklaşımın dayanıklı, yorumlanabilir ve süreye duyarsız manevra kalite değerlendirmesi sağladığını ve uçuş testi ile sertifikasyonun pratik ihtiyaçlarını desteklediğini göstermektedir.