Değerler ile bütünleştirilmiş fen eğitiminin ortaokul öğrencilerinin küresel vatandaşlık algılarına etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÜLSÜM KİBAROĞLU

Danışman: İLKE ÇALIŞKAN

Özet:

Her geçen gün küreselleşen ve git gide küçülen dünyamızda ortaya çıkan sorunların bizden bağımsız olduğunu düşünmek gerçekçi bir yaklaşım değildir. Bir başka deyişle canlılar ve çevre olarak kapalı bir sistemde birbirimizi etkileyen parçalar olduğumuzu söylemek yanlış olmayacaktır. Böyle bir çağda bireylerin bugüne kadar edindikleri standart bilgi ve beceriler, yaşamın daha verimli geçmesi için yetersiz kalmaktadır. Tutum, algı ve değerlerin önemi; bilgi ve becerilerin öneminin önüne geçmektedir. Araştırmada ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin değerlerle bütünleştirilmiş fen eğitim öğretim süreci öncesinde ve sonrasında küresel vatandaşlık algılarının ortaya konulması, değerlerle bütünleştirilerek hazırlanan fen eğitim öğretim sürecinin öğrencilerin küresel vatandaşlık algılarına etkisinin incelenmesi ve öğrencilerin sürece ilişkin görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Ortaokul öğrencilerinin kazanım durumlarını değerlendirmek üzere ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen ve durum çalışması deseni içeren bir karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışma, Ankara Sincan' da bir ortaokulda öğrenim gören 104 öğrenciyi kapsamaktadır. Araştırmadan elde edilen nicel verilerin analizi doğrultusunda değerlerle bütünleştirilmiş fen eğitimi ile ortaokul öğrencilerinin küresel vatandaşlık algıları arasında anlamlı bir ilişki bulunduğu ortaya konulmuştur. Ayrıca nitel verilerden elde edilen bulgular; değerlerle bütünleştirilmiş fen eğitiminin; öğrencilerin duyuşsal ve davranışsal düzeyde önemli kazanımlar sağladığını, küresel vatandaşlık çerçevesinde çevresel ve sosyal farkındalıklarının arttığını; bu farkındalıkların davranış düzeyinde karşılık bulduğunu ve aile ortamına aktarıldığını göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, disiplinler arası yaklaşımların, öğrencilerin farkındalıklarını yaşam pratiklerine dönüştürmede etkili olduğunu, aile içi iletişim ve etkileşimi güçlendirdiğini; sürdürülebilir yaşam davranışlarının tohumlarını attığını, eğitimin yalnızca sınıf içi bir etkinlik olmadığını, öğrencilerin yaşam biçimlerini, alışkanlıklarını ve sosyal ilişkilerini etkileyen güçlü bir süreç olduğunu ortaya koymaktadır.