Normal gelişim gösteren ve gelişimsel risk altında olan 12-36 aylık çocukların ev öğrenme ortamının ve ekran kullanımının çocukların dil, sosyal ve duygusal gelişimi ile ilişkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE ÇALIŞKAN
Danışman: FAHRİYE FİGEN TURAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı 12-36 aylık normal gelişim gösteren ve gelişimsel risk altında olan çocukların ev öğrenme ortamlarının ve ekran kullanımlarının dil, sosyal ve duygusal gelişim sonuçları ile ilişkisini ortaya koymaktır. Bu amaçla iki aşamalı olarak yapılandırılan araştırmanın örneklemini Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği' ne başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden 12-36 aylık çocuklar ve ebeveynleri oluşturmaktadır. Çalışma I kısmında çocukların ev ortamında gelişimini ve öğrenmesini destekleyen aktivitelerin sıklığını ölçmeyi hedefleyen 'Toddlers Home Learning Enviroment Scale' ölçeğinin Türkçe uyarlama çalışması yapılmıştır. Tipik gelişim gösteren çocuğa sahip 430 ebeveyn ile yürütülen geçerlilik ve güvenilirlik çalışması sonucunda ölçeğin cronbach alfa değeri 0,705 olarak belirlenmiştir. Çalışma II kapsamında, 12–36 aylık toplam 150 çocuğun (75 normal gelişim gösteren ve 75 gelişimsel risk altında olan) ev öğrenme ortamları ve ekran kullanım özellikleri değerlendirilmiş; bu değişkenlerin dil ve sosyal-duygusal gelişim sonuçlarıyla ilişkisi incelenmiştir. Çocukların ev ortamları Küçük Çocuklar İçin Ev Öğrenme Ortamı Ölçeği, dil gelişimleri Türkçe İletişim Gelişimi Envanteri (TİGE), sosyal ve duygusal gelişimleri Kısa 1-3 Sosyal ve Duygusal Gelişim Ölçeği (K/1-3SDD) kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda gelişimsel risk altında olan çocukların ev ortamında gelişimi ve öğrenmeyi destekleyici aktivitelere erişimlerinin daha kısıtlı olduğu, buna karşılık tek başına ekran sürelerinin anlamlı düzeyde fazla olduğu belirlenmiştir. Ev öğrenme ortamı ve ekran süresi değişkenlerinin normal gelişim gösteren ve gelişimsel olarak risk altında olan çocuklarda dil, sosyal ve duygusal alanda farklı gelişimsel sonuçlarla ilişkili olduğu belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: Ev öğrenme ortamı, tek başına ekran süresi, birlikte ekran süresi, ifade edici sözcük