Örgüt kültürünün çalışan iyi oluşuna etkisinde psikolojik sağlamlığın düzenleyici rolü: Bir alan çalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İŞLETME ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELENAY GÜNER
Danışman: ÖZGE TAYFUR EKMEKCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüz iş dünyasında örgütlerin başarısı, sadece finansal performans göstergeleriyle değil, aynı zamanda çalışanların psikolojik ve duygusal durumlarıyla da ilişkili görülmektedir. İş yerinde çalışan bireylerin bulundukları sosyal ortam, onların iyi oluşlarına etkide bulunarak hem bireysel hem de örgütsel sonuçlar üzerinde belirleyici olmaktadır. Bu noktada, örgüt kültürü çalışanların algılarını ve iş yerindeki sosyal ortamı şekillendiren temel unsurlardan biri olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmanın amacı, örgüt kültürünün alt boyutlarının (destekleyici, yenilikçi, kurallar ve hedef-odaklı yönelim) çalışan iyi oluşuna etkisinde psikolojik sağlamlığın düzenleyici rolünün incelenmesidir. Destekleyici ve yenilikçi yönelimin pozitif etkisinin psikolojik sağlamlığı yüksek çalışanlarda daha güçlü, kural ve hedef-odaklı yönelimin negatif etkisinin ise daha zayıf olması beklenmektedir. Çalışma dâhilinde, çalışan iyi oluşunu açıklamada hem bireysel hem de örgütsel faktörlere değinilerek daha bütüncül bir bakış açısı benimsenmeye çalışılmıştır. Çalışmada nicel araştırma yöntemi benimsenmiştir ve veriler, Türkiye genelinde farklı sektörlerde çalışan 214 beyaz yakalı çalışandan elde edilmiştir. Katılımcılardan elde edilen veriler, PROCESS Makro analizi (Hayes, 2018) ile incelenmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre, örgüt kültürünün dört alt boyutu (destekleyici, yenilikçi, kurallar ve hedef-odaklı yönelim) da çalışan iyi oluşunu anlamlı ve pozitif yönde etkilemektedir. Ayrıca psikolojik sağlamlığın çalışan iyi oluşunu anlamlı ve pozitif yönde tahmin ettiği de tespit edilmiştir. Psikolojik sağlamlığın örgüt kültürünün alt boyutlarıyla olan etkileşimi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Pozisyon, yaş ve kurumdaki kıdem ile çalışan iyi oluşu arasında anlamlı bir ilişki bulunduğu tespit edildikten sonra, bu demografik değişkenler kontrol değişkeni olarak belirlenerek düzenleyicilik analizi gerçekleştirilmiştir. Pozisyon, yaş ve kurumdaki kıdemin etkisi kontrol altına alındıktan sonra gerçekleştirilen düzenleyicilik analizinde, psikolojik sağlamlığın beklenenin aksine düzenleyici bir rol üstlenmediği görülmüştür. Örgüt kültürünün tüm boyutlarının ve psikolojik sağlamlığın çalışan iyi oluşu üzerinde pozitif doğrudan etkiler göstermesi, psikolojik sağlamlığın koruyucu bir tampon işlevi üstlenmesini gereksiz kılmış olabileceğini düşündürmektedir. Bu bulgudan hareketle yöneticilere, psikolojik sağlamlığı yalnızca olumsuz koşullara karşı bir tampon mekanizması olarak konumlandırmak yerine, olumlu örgütsel koşullarla bir arada ele alındığında çalışan iyi oluşunu doğrudan ve bağımsız biçimde besleyen stratejik bir bireysel kaynak olarak değerlendirmeleri önerilmektedir. Bu doğrultuda destekleyici, kural yönelimli yenilikçi ve hedef odaklı örgüt kültürü yönelimlerini pekiştiren uygulamalarla psikolojik sağlamlığı güçlendirmeye yönelik girişimleri birbirini tamamlayan ve eş zamanlı yürütülen bütüncül bir insan kaynakları stratejisi çerçevesinde hayata geçirmeleri tavsiye edilmektedir.