Antifosfolipid sendromu olan bireylerin biyopsikososyal durum değerlendirmesinde bilişsel egzersiz terapi yaklaşımı ölçeğinin güvenirlik, geçerlilik ve değişime duyarlılığının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMED BATUHAN ŞENTÜRK
Danışman: NEZİRE KÖSE
Özet:Antifosfolipid Sendromu (AFS), antifosfolipid antikorların neden olduğu arter, ven veya küçük damar trombozları ve gebelik morbiditesi ile karakterize olan kronik otoimmün bir hastalıktır. Bağışıklık sisteminin aşırı aktivitesi, antifosfolipid antikorları üreterek kanın hızlı pıhtılaşmasına yol açar. Bu durum toplardamarları, atardamarları veya organları etkileyebilir, kalp krizi, felç ve derin ven trombozu gibi potansiyel olarak ölümcül sonuçlara neden olabilir. Hamilelikte düşük antikorlar, preeklampsi, düşük doğum ağırlığı, erken doğum ve ölü doğuma neden olabilir. AFS'nin neden bazı hastalarda görüldüğü veya neden semptomların şiddetli olduğu tam olarak anlaşılamamıştır. Hastalığın seyri öngörülemez ve bireyler üzerindeki etkileri çok değişkendir. Tromboz en rahatsız edici semptomlardan biridir ve kontrol altına alınması genellikle ilaçlarla yapılır. Ancak, bu sendromun etkileri fiziksel, psikolojik ve sosyal yaşamı ciddi şekilde etkileyebilir. İnme geçiren hastalarda bilişsel bozukluklar ve hamilelik komplikasyonları gibi durumlar da görülebilir. Kronik inflamatuar romatizmal hastalıklar genellikle ağrı, yorgunluk ve fiziksel aktivitede azalma gibi semptomlarla ilişkilidir. Bu hastalıkların ilerleyici doğası yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir ve stres, depresyon ve dışa bağımlılığı artırabilir. Ancak, günümüzde AFS bireylerin biyopsikososyal durumu değerlendiren bir ölçek yoktur. Bu nedenle romatizmal hastalıklarda geliştirilen ve biyopsikososyal durumu değerlendiren "Bilişsel Egzersiz Terapi (BETY) Ölçeği" nin AFS'li bireylerde de güvenilir, geçerli ve değişime duyarlılığı gösterebilen bir ölçek olup olmadığını belirlemek amacıyla bu çalışma planlanmıştır. Referans ölçüm yöntemleri olarak da fonksiyonel performans ve yaşam kalitesindeki bozulmalar, yetersizlikler (disabilite) ile anksiyete ve depresyon durumlarını değerlendiren ölçüm araçları kullanılacaktır. Bunlar; Fiziksel Aktivite Ölçeği, Kısa Form 36 (Short Form 36, SF-36) Yaşam Kalitesi ölçeği, Hastane Anksiyete Depresyon Skalası (The Hospital Anxiety and Depression Scale HADS), Sağlık Değerlendirme Anketi (Health Assesment Questionnaire-HAQ) ve Euro QoL-5D Genel Sağlık Anketidir. Çalışmamızın sonunda literatüre AFS'li bireyler için kullanılabilen bir ölçek kazandırılmış, aynı zamanda da AFS'li bireyin biyopsikososyal durumları incelenmiş ve bu alanda literatüre katkı sağlanmış olacaktır.