Transplantasyon ve replantasyon sırasındaki uzun ı̇skemi probleminin çözümüne dair ekstrakorporeal dolaşım modeli

SÜLEYMAN YILDIZDAL

Transplantasyon ve replantasyon sırasındaki uzun ı̇skemi probleminin çözümüne dair ekstrakorporeal dolaşım modeli

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SÜLEYMAN YILDIZDAL

Danışman: SERDAR NAZİF NASIR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ekstremite nakilleri ve ekstremite amputasyonlarının replantasyonu sırasında klasik kompozit doku saklama ve transport yöntemi soğukta saklamadır. Ancak soğukta saklama yöntemi büyük kas kitlesi olan ekstremitelerin taşınmasında güvenli bir saklama süresi sağladığı düşünülsede, uzamış soğukta saklama süresi, dokularda iskemi-reperfüzyon hasarını engelleyememekte ve bu durumda replante veya transplante edilen ekstremitenin fonksiyonunda ve sağkalımında başarısız sonuçlar oluşabilmektedir. Buna alternatif olarak solid organların naklinde perfüzyon amaçlı kullanılmış olan ex-situ perfüzyon sistemlerinin, vaskülerize kompozit dokuların nakli sırasında da kullanılması halinde; iskemik kalan dokuda hem yeterli oksijenin sağlanacağı hem sıcaklığın istenilen düzeyde tutulacağı hem de oluşan metabolik yan ürünlerin atılacağı varsayılmaktadır. Böylece oluşacak inflamatuvar yanıtın azalacağı ve replante edilen ekstremitenin fonksiyonunun ve sağkalımının artacağı düşünülmektedir. Replantasyon/transplantasyon cerrahisindeki iskemi problemine bir çözüm oluşturabilmek için bu çalışmada 2 grup sıçanda, soğukta saklama yöntemi ile ex-situ perfüzyon sisteminde saklama yöntemini iskemi-reperfüzyon modeli kullanarak karşılaştırmayı amaçladık. Her iki grupta 6 saat iskeminin ardından 1 saat reperfüzyon yapıldı. Reperfüzyonun ardından alınan gastrokinemius kası doku örneklerinden, cerrahi öncesi ve reperfüzyon sonrası alınan kanlardan elde edilen serum örneklerinden oksidatif hasar düzeyini belirlemek amaçlı Enzim Immun Assay (ELISA) tekniği kullanılarak biyokimyasal olarak Süperoksid Dismutaz (SOD), katalaz, TAS (Total Antioksidan), TOS (Total oksidan) ve Total Thiol parametrelerine bakıldı. Bunların yanı sıra yine aynı örneklerden ELİSA yöntemi ile TNF-α, NF-κB ve IL-10 düzeyleri inflamasyon miktarını belirlemek için bakıldı. Ayrıca kanda iskemi-reperfüzyon hasarının yol açacağı inflamatuvar değişimleri göstermek için biyokimyasal parametreler (Na+, K+, LDH, CK, Myoglobin ve Laktat) değerlendirildi. Ek olarak sıçan arka bacağından alınan gastrokinemius kasından ELİSA yöntemi kullanılarak bax ve bcl-2 proteinlerinin düzeyine bakıp apoptoz değerlendirildi. Mitokondriyal sitokrom oksidaz (cox) boyaması ve hematoksilen/eozin boyama yöntemleri ile kas lifi hasarı değerlendirildi. Ekstremiteden alınan deri örneklerinden iskeminin cilt bulguları gözlemlendi. Bulgulara bakıldığında, ekstrakorporeal dolaşım sistemi soğukta saklama sistemine göre oksidatif hasarı daha az oluşturmaktadır. Kas homojenatından ve kandan alınan örneklerden TAS, SOD ve Total Thiol değerleri perfüzyon sisteminde anlamlı olarak daha yüksek bulundu. TOS değeri soğukta saklama sisteminde perfüzyon sistemine göre daha yüksek görüldü. Perfüzyon sistemi kullanılarak yapılan amputasyon modelinde soğukta saklama sistemine göre inflamatuvar hasar daha düşüktü. İnflamatuvar hasarı gösteren TNF-α, NF-κB miktarı perfüzyon sisteminde daha düşük görülmüş olup, anti-inflamatuvar özellik gösteren IL-10 miktarı perfüzyon sistemi kullanılan modelde daha yüksektir. Reperfüzyonun geç döneminde oluşan apoptoz ve nekroz bulgularının aksine, bu çalışmada iskemi reperfüzyon hasarının erken dönemi incelendiğinden apoptoz belirteci olan bax ve bcl-2 düzeyleri iki grup arasında farklılık göstermedi. Biyokimyasal parametrelere bakıldığında kas yıkım ürünü olan CK, Myoglobin değerleri ve metabolik yükü gösteren LDH ve laktat değerleri soğukta saklama grubunda perfüzyon grubuna göre daha yüksekti. İskemi reperfüzyon sonrasında ciltte herhangi bir farklılık iki grup arasında yokken; kasta cox boyaması ve hematoksilen/eozin boyaması sonrasında soğukta saklama sisteminde perfüzyon sistemine göre belirgin bir mitokondriyal hasar gözlendi. Sonuç olarak ekstrakorporeal dolaşım modeli soğukta saklama modeline göre inflamatuvar ve oksidatif hasarı erken dönemden itibaren daha fazla önlemektedir. Bu sebeple kas kitlesi büyük olan ekstremitelerin replantasyonu veya transplantasyonunda ekstrakorporeal dolaşım sistemlerinin kullanılması daha başarılı sonuçlar oluşturabilir.