Demokrat Parti'nin Türk basını ile ilişkileri (1946-1950)


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMET GEZER

Danışman: EMRE SARAL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Türkiye'de çok partili siyasal hayata geçiş sürecini 1945–1950 yılları arasında basın–siyaset ilişkileri bağlamında ele almaktadır. II. Dünya Savaşı sonrasında şekillenen Uluslararası konjonktür ve Türkiye'nin Batı dünyasıyla bütünleşme yönündeki politik tercihlerinin, siyasal yapı kadar basın alanında da değişimlere zemin hazırladığı anlaşılmaktadır. Bu çerçevede çalışmada, Demokrat Parti'nin (DP) kuruluş süreci ve muhalefet yıllarının Cumhuriyet, Ulus ve Son Posta gazetelerinde nasıl ele alındığı ve bu sunum biçimlerinin siyasal rekabetle ilişkisi değerlendirilmektedir. Araştırmada, 1946 yılında Matbuat Kanunu'nda yapılan değişiklikler sonrasında basın alanında ortaya çıkan görece serbestliğin, gazetelerin yayın politikalarına ve siyasal aktörlere yönelik tutumlarına nasıl yansıdığı incelenmektedir. İncelenen gazetelerin, ideolojik konumlanmaları, siyasal bağlılıkları ve editoryal tercihleri doğrultusunda Demokrat Parti'ye yönelik farklı yayın pratikleri benimsedikleri görülmektedir. Cumhuriyet gazetesi, süreç içinde Demokrat Parti'ye daha fazla yer ayıran bir yayın çizgisi izlerken; Ulus gazetesi, tek parti iktidarıyla olan yakın ilişkileri çerçevesiyle Demokratik Parti'ye yönelik mesafeli bir yayın yaklaşımı sergilemiştir. Son Posta gazetesi ise gelişmeleri görece dengeli bir çerçevede aktaran temkinli bir editoryal yaklaşım benimsemiştir. Gazetelerin aynı siyasal olayları farklı başlıklar, öncelikler ve yorumlar eşliğinde sunmaları, basının çok partili hayata geçiş döneminin henüz başında dönemde yalnızca bilgi aktarma işleviyle sınırlı kalmadığını, siyasal meşruiyet mücadeleleri ve kamuoyu oluşumu süreçlerinde etkili bir rol üstlendiğine işaret etmektedir.