Juncus heldreichianus subsp. heldreichianus'tan potansiyel antikanser etkili ilaç adayi bileşik geliştirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMAKOGNOZİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞENUR DURU

Danışman: DİDEM ŞÖHRETOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Juncaceae familyasının bir üyesi olan Juncus heldreichianus subsp. heldreichianus Türkiye'nin batı ve orta bölgelerinde yetişmektedir. Juncus türleri geleneksel olarak halk tıbbında huzursuzluk ve uykusuzluk gibi anksiyeteye bağlı semptomların yanı sıra disüri, farenjit ve aft gibi durumların tedavisinde ve kan dindirici olarak kullanılır. Son yıllardaki Juncus türleri üzerindeki araştırmalar, bu türlerin, özellikle de fenantrenlerinin antikanser özelliklerine odaklanmıştır. Bu tez çalışmasında, ülkemizde doğal olarak yetişen ve üzerinde hiçbir çalışma bulunmayan J. heldreichianus subsp. heldreichianus'un farklı ekstreleri ve bitkiden elde edilen sekonder metabolitlerin sitotoksik etkileri araştırılmıştır. Fitokimyasal çalışmalar sonucunda iki flavonoit luteolin (JH-1) ve luteolin-7-O-β-glukopiranozit (JH-2) ve üç fenantren, junkusol (JH-3), 2,7-dihidroksi-1,8-dimetil-5-vinil-9,10-dihidrofenantren (JH-4) ve jinfleksin A (JH-5) izole edilmiştir. Bileşiklerin yapı tayinleri 1D (1H ve 13C) ve 2D (DQF-COSY, HSQC ve HMBC)-NMR teknikleri kullanılarak aydınlatılmıştır. Hem ekstrelerin hem de izole edilen bileşiklerin sitotoksik etkileri, üç farklı meme kanseri hücre dizisine (MDA-MB-231, MDA-MB-468 ve SK-BR-3) ve ayrıca bir sağlıklı hücre dizisi olan H9C2'ye karşı test edilmiştir. Test edilen örnekler arasında junkusol (JH-3) en yüksek sitotoksik etkiyi göstermiştir.