Denizde silahlı çatışma hukuku kapsamında sualtı harbi ve nevileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, KAMU HUKUKU ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DOĞAN AYHAN
Danışman: ERDEM İLKER MUTLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Savaş, insanlık tarihi boyunca kişiler ve devletler arası ilişkinin en önemli unsurlarından biri olmuştur. Binlerce yıllık savaşlara rağmen ancak yüz yıldan biraz daha uzun süre önce savaş hukukunun kapsamlı bir kodifikasyonu yapma gayretine girişilmiştir. İkinci dünya savaşı sonrası dönemde insancıl hukuk veya silahlı çatışma hukuku olarak anılmaya başlanılan bu hukuk disiplini, doğası gereği farklı hukuki ve operasyonel değişkenlere sahip alanlara göre özgülenmiş alt dalları kapsamaktadır. Denizde silahlı çatışma hukuku, deniz alanlarının karadan farklı yönleri ve kendine has nitelikleri itbariyle silahlı çatışma hukukundan farklılaşan bu alt dallardan biridir. Deniz yetki alanları bakımından silahlı çatışmaların yürütülmesi, denizde silahlı çatışmaları yürütme hakkına sahip muharip unsurların ve meşru hedeflerin tespiti, denize özgü silahlı çatışma yöntemleri denizde silahlı çatışma hukukunun içerdiği temel konu başlıklarıdır. Denizdeki silahlı çatışmaların suüstü ve sualtı harbi olarak iki başlık altında ele alınması mümkündür. Bu iki başlıktan tezin konusunu oluşturan sualtı harbi ise su altından, su altına veya su altı silah/sistemleri ile icra edilen harp türünü ifade etmek için oluşturulmuş bir tanımdır. Bu kategori içerisinde yer alan denizaltı harbi, su altından gerçekleştirilen harp nevini; deniz tabanı harbi, su altına yöneltilen harp nevini; deniz mayını harbi ise su altı silahları ile gerçekleştirilen harp nevini temsil etmektedir. Mevcut denizde silahlı çatışma hukuku düzenlemeleri ekseriyetle suüstü harbini düzenleyen kurallardan oluşmaktadır. Denizaltı harbi, deniz mayını harbi ve deniz tabanı harbinden oluşan sualtı harbinin hukuki çerçevesi ise belirgin boşluklarla doludur. Uygulanabilir nitelikteki kurallar ise belirsiz ve dar kapsamlı hükümlerle sınırlı kalmıştır. Bu tezde denizde silahlı çatışma hukuku kapsamında sualtı harbini ve nevilerini düzenleyen hukuk kurallarını incelenmekte ve bu alandaki tarihsel ve güncel hukuki tartışmalar ele alınmaktadır. Aynı zamanda gün geçtikçe karmaşık hale gelen ve teknolojik gelişmelerle hızlıca ilerleyen sualtı harbi nevilerini düzenlemek için bir asırdan eski antlaşma hükümlerine ve teamül hukukuna dayanmaya çalışan sistemin yeterliliği eleştirel bir bakışla değerlendirilmektedir.