Kronik ruhsal hastalığı olan yakınlarına bakım verenlerde bakım veren yükü, depresyon, kaygı ve stres belirtilerini yordayan risk ve koruyucu faktörlerin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, KLİNİK PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞEYDA NEHRİ

Danışman: ZEYNEP TÜZÜN GÜN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmanın amacı kronik ruhsal hastalıklara sahip yakınlarına bakım verenlerde atıf stilleri, psikolojik dayanıklılık ve duygu düzenleme becerilerinin bakım veren yükü, depresyon, kaygı ve stres belirtileri üzerindeki yordayıcı etkisini incelemektir. Araştırmanın örneklemini kronik bir ruhsal hastalığa sahip bir yakınına bakım veren 18-65 yaş arasındaki 84 yetişkin oluşturmuştur. Araştırma verileri, Demografik Bilgi Formu, Zarit Bakıcı Yük Ölçeği, Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği (DASÖ 21), İçsel, Kişisel ve Durumsal Atıflar Ölçeği, Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği ve Duygu Düzenleme Becerileri Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Araştırma sorularının incelenmesi amacıyla Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi, Tek Yönlü Çok Değişkenli Varyans Analizi (MANOVA) ve Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi yürütülmüştür. Araştırma bulguları, bakım veren yükü ile depresyon, kaygı ve stres belirtileri arasında orta ve yüksek düzeyde anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermiştir. Demografik değişkenler incelendiğinde; bakım verenin yaşı, hastanın tanı süresi ve bakım verme süresinin depresyon, kaygı ve stres belirtileriyle negatif yönde ilişkili olduğu, kadın bakım verenlerin stres belirtilerinin erkek bakım verenlere kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Bakım verilen kişinin psikolojik sıkıntı düzeyinin bakım verenin depresif belirtilerini anlamlı biçimde yordadığı bulunmuştur. Atıf stilleri, psikolojik dayanıklılık ve duygu düzenleme becerilerinin bakım veren yükü ile depresyon, kaygı ve stres belirtilerini doğrudan yordamadığı saptanmıştır. Bu bulgu, bakım verme sonuçlarının psikolojik özelliklerden ziyade bakım sürecinin özellikleriyle daha yakından ilişkili olabileceğine işaret etmektedir. Elde edilen bulgular alanyazın ışığında tartışılmıştır. Son olarak araştırmanın klinik doğurguları ve sınırlılıkları değerlendirilmiş ve gelecekte yapılacak araştırmalar için öneriler sunulmuştur.